Từ hiểu mình, hiểu nghề đến lựa chọn ngành học phù hợp

Ngày 2/10, Trung tâm Hướng nghiệp TPHCM phối hợp Trường THPT Nguyễn Trãi (TPHCM), các trường đại học, cao đẳng và đơn vị hoạt động trong lĩnh vực giáo dục tổ chức khai mạc chương trình tư vấn hướng nghiệp “Hiểu mình – Hiểu nghề – Sáng tương lai”, năm học 2026-2027.

Đây là hoạt động mở đầu chuỗi chương trình tư vấn hướng nghiệp của Trung tâm Hướng nghiệp TPHCM dành cho học sinh THPT, nhằm giúp học sinh hiểu rõ bản thân, khám phá nghề nghiệp phù hợp và có định hướng lựa chọn ngành học trong bối cảnh xã hội hiện đại, chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ.

Trong năm học 2026-2027, Trung tâm Hướng nghiệp TPHCM đặt mục tiêu triển khai chương trình tại khoảng 800 trường THPT từ Quảng Ngãi đến Cà Mau, qua đó tiếp tục thực hiện công tác hướng nghiệp cho hàng trăm nghìn học sinh.

Chương trình có sự tham gia của đại diện các trường đại học, cao đẳng, đơn vị giáo dục và chuyên gia tại TPHCM như: Trường Đại học Ngân hàng TPHCM, Trường Đại học Công Thương TPHCM, Trường Đại học Tài chính – Marketing, Trường Đại học Quốc tế Sài Gòn, Trường Đại học Văn Hiến, Trường Đại học Luật TPHCM, Trường Đại học Công nghệ Kỹ thuật TPHCM, Trường Đại học Công nghệ Thông tin (Đại học Quốc gia TPHCM), Trường Đại học Công nghệ Sài Gòn, Trường Cao đẳng Bình Minh Sài Gòn, Trường Cao đẳng Du lịch Sài Gòn, Trường Cao đẳng Kỹ thuật Cao Thắng, Trường Cao đẳng Kinh tế TPHCM, Trường Đại học Swinburne Việt Nam, Trung tâm Du học PTS, Trung tâm Ngoại ngữ Đông Minh, Trung tâm Du học AKAMARU…

Tại chương trình, khoảng 600 học sinh lớp 12 Trường THPT Nguyễn Trãi được tiếp cận thông tin về ngành nghề, phương thức lựa chọn ngành học và những yêu cầu về năng lực trong quá trình học tập, làm việc sau này.

Chuẩn bị vững cho kỳ thi

Dành lời dặn dò học sinh trước ngưỡng cửa đại học, các chuyên gia, diễn giả tập trung vào những vấn đề thiết thực như chứng chỉ IELTS, ôn thi tốt nghiệp THPT, lựa chọn ngành nghề và chuẩn bị kỹ năng cho quá trình học tập sau này.

Các diễn giả khuyến khích học sinh chủ động ôn tập, tự tin trước kỳ thi tốt nghiệp THPT và có sự chuẩn bị phù hợp với mục tiêu đại học. Với chứng chỉ IELTS, học sinh được lưu ý cân nhắc nhu cầu thực tế và định hướng học tập, nghề nghiệp của bản thân thay vì chạy theo xu hướng.

Bên cạnh kiến thức, các chuyên gia nhấn mạnh yêu cầu về kỹ năng tự học, khả năng ngoại ngữ và tinh thần chủ động của công dân toàn cầu. Khi lựa chọn trường, ngành học, học sinh cần cân bằng giữa năng lực, sở thích và đam mê, đồng thời xác định mục tiêu rõ ràng và quyết tâm thực hiện ước mơ.

Thạc sĩ Bùi Thị Hoài, Trường Đại học Luật TPHCM lưu ý học sinh cần tập trung chuẩn bị kiến thức cho kỳ thi tốt nghiệp THPT. Theo bà, học sinh cần xác định rõ các môn, tổ hợp xét tuyển đã lựa chọn và tập trung nắm vững kiến thức, bởi đây là một trong những yếu tố quan trọng quyết định cơ hội xét tuyển vào các trường đại học.

Bên cạnh kế hoạch học tập, các em cần xác định rõ ngành học, nguyện vọng và cách sắp xếp các nguyện vọng phù hợp với năng lực. Việc đặt nguyện vọng cần được cân nhắc trên cơ sở năng lực thực tế, tránh lựa chọn mục tiêu quá cao so với khả năng hiện tại.

Ngoài ra, các em cũng cần xác định năng lực bản thân, ngành học mong muốn và tổ hợp xét tuyển phù hợp. Từ đó, các em có thể tìm hiểu những ngành đào tạo sử dụng tổ hợp này, các trường đại học có xét tuyển tổ hợp cũng như ngành học mình quan tâm.

Thạc sĩ Bùi Thị Hoài lưu ý, học sinh nên chủ động tìm hiểu điểm chuẩn tuyển sinh của các trường trong những năm gần đây để có cơ sở xây dựng lộ trình học tập phù hợp. Dù thời điểm hiện tại có thể đã khá muộn, việc xác định mục tiêu và xây dựng kế hoạch ngay từ bây giờ vẫn cần thiết để học sinh đạt kết quả tốt nhất trong kỳ thi tốt nghiệp THPT, qua đó tăng cơ hội xét tuyển đúng ngành, đúng trường mong muốn.

Chọn ngành từ năng lực thực tế

Ở góc độ lựa chọn ngành nghề, Thạc sĩ Nguyễn Thị Kim Phụng, Trường Đại học Tài chính – Marketing nhấn mạnh sự phù hợp giữa ngành học với năng lực và sở trường của mỗi học sinh. Trong quá trình đào tạo, các trường đại học vẫn có những trường hợp sinh viên phải rời giảng đường, buộc thôi học do không đáp ứng yêu cầu học tập. Đây cũng là vấn đề đặt ra đối với việc lựa chọn ngành ngay từ đầu.

Theo Thạc sĩ Nguyễn Thị Kim Phụng, trước khi quyết định ngành học, học sinh cần hiểu rõ bản thân, biết mình muốn gì và đâu là điểm mạnh của mình. Trên cơ sở đó, các em lựa chọn ngành phù hợp với năng lực và mong muốn thay vì chạy theo những ngành đang được quan tâm.

“Các em đừng chọn cho mình một ngành chỉ vì ngành đó đang ‘hot’. Hãy chọn một ngành phù hợp với năng lực để sau này trở thành người ‘hot’ trong chính lĩnh vực mình lựa chọn”, bà Phụng chia sẻ.

Từ việc hiểu bản thân, học sinh cần tiếp tục tìm hiểu ngành đào tạo những gì, cơ hội việc làm sau khi tốt nghiệp và nhu cầu nhân lực trong thời gian tới. Theo bà Phụng, việc nắm bắt nhu cầu của doanh nghiệp đối với ngành nghề lựa chọn là một trong những cơ sở quan trọng giúp học sinh có định hướng phù hợp.

Thạc sĩ Kim Phụng kỳ vọng học sinh Trường THPT Nguyễn Trãi dành thời gian nhìn lại năng lực, sở trường và ngành nghề mình hướng đến trước khi đưa ra quyết định. Khi lựa chọn phù hợp, người học sẽ có thêm cơ hội phát huy năng lực, đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động và chinh phục nhà tuyển dụng trong quá trình học tập cũng như sau khi tốt nghiệp.

Trao đổi thêm về IELTS và những thay đổi trong tuyển sinh đại học, Tiến sĩ Hồ Thành Trí, Trường Đại học Công Thương TPHCM cho rằng học sinh không nên quá lo lắng trước những thay đổi trong phương thức xét tuyển.

Theo ông Trí, với những học sinh đang học hoặc đã có chứng chỉ IELTS, các em có thể tiếp tục phát huy lợi thế của chứng chỉ này. IELTS không chỉ có giá trị trong quá trình xét tuyển đại học mà còn có thể hỗ trợ các em trong quá trình học tập và làm việc sau này, đặc biệt khi có định hướng học thạc sĩ ở nước ngoài hoặc làm việc tại các doanh nghiệp nước ngoài.

Trong khi đó, với những học sinh chưa có IELTS, ông Trí cho rằng các em cũng không cần quá lo lắng. Học sinh vẫn có thể học và đáp ứng yêu cầu về ngoại ngữ thông qua các môn tiếng Anh trong chương trình học. Khi quy đổi, điểm tiếng Anh theo các hình thức khác nhau cũng có những mức tương đương với IELTS.

Theo Tiến sĩ Hồ Thành Trí, Trường Đại học Công Thương TPHCM hiện triển khai nhiều chương trình đào tạo được học sinh quan tâm, trong đó có các chương trình liên kết, chương trình đào tạo quốc tế, tạo cơ hội để sinh viên học tập tại trường hoặc trải nghiệm, học tập ở nước ngoài. Các chương trình hướng tới đào tạo nguồn nhân lực phù hợp với nhu cầu của doanh nghiệp đang hoạt động tại Việt Nam cũng như trong môi trường kinh doanh quốc tế.

Minh Anh

Nguồn: Báo Giáo dục & Thời đại